14 Nis 26 - Sal 7:00:am
E-Mail
Koyu Açık
Arama
Twitter

Blog Post

Fikir Yorum > Articles by: Mehmet Ali Dinc
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
34

Muvâfakât Okumaları: Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” Altıncı Mesele

Şer’î hükümlerin ayrılmaz bir parçası olan şart konusu, Altıncı Mesele’ye gelene dek şu temel eksenlerde şekillenmiştir: İlk olarak şartın tanımı yapılarak, onun mevcudiyetiyle hükmün varlığının değil, yokluğuyla hükmün yokluğunun kesinleştiği vurgulanmış; ardından şartın hükmün sebebinden farkı ortaya konulmuştur. Şartların kaynağı bakımından yapılan ayrımda, Şâri’ tarafından belirlenen şer’î şartlar ile mükellefin iradesiyle oluşturduğu ce’lî (kişi iradesiyle […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
66

Muvâfakât Okumaları: Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” 5. Mesele

Fıkıh usulünde hükmün oluşum süreçlerini ele alırken daha önce üzerinde durduğumuz ilk dört meselede; niyetin ameller üzerindeki belirleyici gücünü, şer’i hükümlerin amaçlarına uygun şekilde yerine getirilmesinin önemini, neden-sonuç ilişkisinin hukuki dayanaklarını ve tekliflerin kullar üzerindeki bağlayıcılık sınırlarını incelemiştik. Bu temel yapı taşlarını yerine koyduktan sonra, şimdi beşinci meselede; bir sonucun ortaya çıkması için gereken “şart” […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
91

Muvâfakât Okumaları: Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” 4. Mesele

DÖRDÜNCÜ MESELE: Şart ve Meşrut İlişkisi Bu bölümde, şart (bir hükmün gerçekleşmesi için gereken ön koşul) ile meşrut (şarta bağlı olan hüküm) arasındaki ilişkinin, tıpkı sıfat (özellik) ile mevzuf (nitelenen varlık) arasındaki ilişki gibi olduğunu; şartın, meşrutun bir parçası olmadığını açıklamamız gerekir. Bu konudaki dayanağımız, şer’i şartların istikra (tümevarım/ayrıntılı inceleme) yöntemine tabi tutulmasıdır. Şer’i Şartların […]

Devamı
Fikir yorum
0
82

Muvâfakât Okumaları: Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” 3. Mesele

Üçüncü Mesele Bu bölüm, İslam hukuku (fıkıh) ve usulü açısından “şart” kavramını üç temel kategoriye ayırarak açıklıyor. Şartların Sınıflandırılması Şartlar, dayandıkları temele göre üç ana gruba ayrılır: 1. Akli Şartlar Mantıken olması gereken, aklın zorunlu gördüğü şartlardır. Örneğin; bir insanın bir şeyi bilmesi (ilim) için hayatta olması gerekir. Benzer şekilde, bir kişinin dini sorumluluklarla (teklif) […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
127

Muvâfakât Okumaları: Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” 2. Mesele

İkinci Mesele: Sebep, İllet ve Mani Kavramları Bu kitapta “şart” terimiyle neyi kastettiğimizi açıkladığımız gibi; sebep, illet ve mani (engel) kavramlarından da ne kastettiğimizi netleştirmemiz gerekir: 1. Sebep (Gerekçe) Sebep, bir hukuki hükmün uygulanabilmesi için, o hükmün temelindeki amacın bir gereği olarak dinen belirlenen dayanaktır. Örneğin; bir kimsenin zenginlik ölçüsü olan nisaba malik olması, zekat […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
113

Vaz’i Hükümlerin İkinci Türü “Şart” 1. Mesele

İslam hukuk usulünde (fıkıh usulü) “vaz’i hükümlerden” biri olan şart kavramı tanımlanıyor.   Vaz’i hükümlerin ikinci kısmını oluşturan “şart” konusu sekiz mesele halinde incelenecektir. Birinci Mesele: Şartın Tanımı ve Mahiyeti Bu kitapta “şart” ile kastettiğimiz şey; bir amacın (hikmetin) veya bir hükmün gerçekleşmesi için, o hükmün bağlı olduğu ana unsuru (meşrutu) tamamlayan bir nitelik konumunda […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
190

Muvâfakât Okumaları: Vaz‘î Hükümler “Sebep” Genel Özeti

Muvâfakât Okumaları: Hükümler: sebep, şart, mani, sıhhat, butlan, azimet ve ruhsat şeklinde bölümlerle işlenmiştir. “Vaz‘î Hükümler – Birinci Tür: Sebep” bölümü genel özeti  1. Mesele Dış dünyada gerçekleşen ve şer‘î hükümlerin bağlanmasına yol açan fiiller iki kısımdır: İnsan iradesi dışında meydana gelenler ve insanın kendi iradesiyle yaptığı fiiller. İrade dışı olanlar çoğu zaman sebep (hükmün […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
153

Muvâfakât Okumaları: Hükümlerin Birinci Nevi: Sebep – 14. Mesele

Meşru sebeplerin (hukuken geçerli nedenlerin) üzerine dolaylı olarak (zımnen) bazı hükümler bağlandığı (terettüp ettiği) gibi, meşru olmayan sebeplerin (gayrı meşru sebeplerin) üzerine de bazı hükümler bağlanır. Öldürme fiili üzerine kısas, diyet, köle söz konusuysa kıymetinin ödenmesi (tazmin) ve kefaret gibi hükümler doğar. Tecavüz/haksız saldırı (teaddî) tazminat ve cezayı; hırsızlık ise hem tazminatı hem el kesme […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
175

Muvâfakât Okumaları: Hükümlerin Birinci Nevi: Sebep – 13. Mesele

Şer‘î (dinî) bir sebep, belli bir hikmete (amaç / yarar) dayanılarak meşru (hukuken geçerli) kılınır. Ancak bu sebep işlendiğinde, o hikmetin gerçekleşmesi iki şekilde olabilir: Birinci durumda herhangi bir problem yoktur; sebep zaten hikmetine ulaşıyor kabul edilir. Asıl tartışma, ikinci durumdadır. Hikmetin Gerçekleşmemesi Hâlleri Hikmetin gerçekleşmemesi iki sebeple olabilir: a) Mahallin (konunun / uygulama alanının) […]

Devamı
Mehmet Ali Dinc
Fikir yorum
0
158

Muvâfakât Okumaları: Hükümlerin Birinci Nevi: Sebep – 12. Mesele

 On İkinci Mesele  Sebep–Sonuç (Sebep–Müsebbeb) İlişkisi Sebepler, sonuçlarını elde etmek için konulmuştur. Bu sonuçlar ya elde edilmesi istenen faydalar (maslahatlar) ya da önlenmesi istenen zararlar (mefsedetler)dir. Sebebe bağlı sonuçlar iki ana gruba ayrılır: A) Sebebin Meşru Kılındığı Sonuçlar Bunlar iki çeşittir: 1. Asıl amaç (asli kasıt): Şeriatın doğrudan hedeflediği temel amaçlar ve öncelikli faydalar. 2. […]

Devamı