Farkı Fark Etmek: Namazın olmazsa olmazı Fâtiha Sûresi
Evet bugünkü yazımda, Rabbimizin yardımıyla çok önemli bir konu üzerinde durmaya çalışacağım: Fâtiha Suresi
Arapça “fth” kökünden gelen “fâtiha” bir şeyi açan anlamına gelir. Bu açıdan Kur’an’a Fatiha’nın bir açılımı olarak bakabiliriz. Yani fâtiha Kur’an’ın bir ön sözüdür. Bir başka ifadeyle Kur’an’ın en kısa en özlü bir özeti fâtiha ve tersine olarak fâtiha’nın bir açılımı Kur’an’dır. Bu bakımdan fâtiha’nın bir adı da Ümmül Kur’an’dır ,Kur’an’ın anasıdır .Bu önemine binaen Peygamberimiz( as)
“Ümmül Kur’an’ı okumayanın namazı olmaz” buyurmuştur
(Buhari; kitabı Salah,13;Müslim; salat 36;Tirmiz’i; tefsir 2).
Buna göre namazın her bir rekatında, fâtihayı okuduğumuza göre, namazın her bir rekatında sanki bir hatim indirmiş gibi oluyoruz (Allahu alem).Yani içimden öyle geçiyor. Bu duygularımın kaynağı da şu hadistir:
Peygamberimiz ( as) bir hadisinde, Allah’tan bir şey istenirken az değil, çok ve büyük istenmesini tavsiye etmiştir. Çünkü Rabbimizin lütfu nihayetsizdir. Bu ne büyük bir mutluluk ve ne büyük bir saadettir.
Gerçekten günde nafilerle beraber en az kırk kere hatimle namaz kılmak gibi… Namaza girerken en azından bu niyetle namaza girelim… İşte bu tefekkürle fâtihayı okumalıyız. Peki fâtihada ne var ki bu kadar öne çıkiyor? Şimdi bunun üzerinde bir nebze duralım.
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla başlayalım. Besmelenin bir kuran ayeti olduğu Neml sûresi ayet 30 da açıkça görülmektedir. Fakat sûrelerin başlarına gelen besmelenin bir ayet olup olmadığı konusunda alimlerimiz arasında farklı görüşler vardır. Ben bunlara girmek istemiyorum. Şu kadarını ifade edeyim ki besmele, Alâk sûresinin ilk ayeti olan “Yaratan Rabbinin adıyla oku” ilâhi emrinin pratiğe uygulanmasıdır.
Fâtihayı üç ana başlık altında toplayabiliriz:
1.Rabbimizi tanıma
2.Rabbimizle bir ahitleşme -kulluk bilinci kısacası tevhid
3.Dua
Esasen Kur’an’ da bunların bir açılımı değil midir? Şimdi bunları kısaca açıklayalım. Rabbimizi tanıma:
Hamd(her türlü övgü); Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim ve din gününün sahibi olan Allah’a aittir. Ne müthiş bir vurgu, ne müthiş bir uyarı … Tüm insanları hatta peygamberleri bile gereğini yapmaktan aciz bırakan bir ifade… . Neden hamd Allah(C,C)’a ve sadece O’na aittir? Çünkü O bütün alemlerin Rabbi ‘dir. Yani bütün alemleri yoktan yaratan ,onlar üzerinde yegane otorite sahibi olan ,onları rızıklandırıp terbiye eden ,kanun koyan , yöneten ve düzenleyen yalnız ve yalnız Allah Azze ve Celledir. Rahman , Allah’ın(c,c)’n zatına ait bir sıfattır(isimdir),
Rahim ise fiiline ait bir sıfattır( isimdir).Yani zatında da merhametli, işinde de merhametlidir. Rahman işin kaynağı,
Rahim ise işin varacağı yerdir, uygulamasıdır. Din gününün yani ceza gününün sahibidir. Bu üç özellik sadece ve sadece Allah’a(cc) aittir. İşte bunun için diyoruz ki “Ya Rabbi ancak sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz” ki bu da tevhiddir . Dünyanın bütün cazibesiyle etrafımızı kuşattığı, hak ve batılın birbirine olabildiğince karıştırıldığı, şeytan ve avenesinin egemen olduğu böyle bir ortamda kulluğu sadece Sana tahsis edebilmenin zorluğunu yakinen idrak ediyor, bütün bu engelleri ancak Senin yardımınla aşabileceğimize inanıyoruz. Çünkü Senin rahmetin ve merhametin sonsuzdur.
Rahmeti ve merhameti nihayetsiz olan böyle bir Rabbimiz varken başka sahte rabler, ilahlar aramak saçmalıktır, akılsızlıktır,haddi aşmaktır.
Elhamdülillah işte bizim böyle bir Rabbimiz var. Hemen bunun arkasından içimizden gelen şu duyguyu hissediyoruz: Ya Rabbi seni ne kadar övsem, peygamberimizin söylediği gibi ( kaldı ki biz peygamberimize göre çok daha aciziz) ,yine de hakkıyla övemem. Bu noktadaki acziyetimi itiraf ediyor ve diyorum ki Rabbim sen kendini nasıl övüyorsan öylesin.
İşte bu tefekkürden sonra artık kalp dua makamındadır. Bir başka ifadeyle tam da dua etme zamanıdır. Peki nasıl dua etmeliyiz ve buradaki önceliğimiz ne olmalıdır? Rabbimiz bize bunu da öğretiyor. Buna istinaden tekrar bir daha hamd ediyor ve ilk isteyeceğimiz şeyi istiyoruz. Nedir bu? Ya Rabbi bizi doğru yola ilet! .Gerçekten düşünüyorum da bir insan Allah(cc)’tan bir tek şey isteme hakkına sahip olsa hidayeti istemelidir. Çünkü bu, dünya ve içindekilerden çok daha hayırlıdır. Peki hidayet nedir sorusunun cevabı geliyor: Nimet verilenlerin yoluna. Peki nimet verilenler kimlerdir? Bu durumda da Nisa 69 imdada yetişiyor. ”Her kim Allah ve Resul’üne itaat ederse işte onlar Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebiler, sıddıklar, şehitler ve salihlerle beraberdirler. Bunlar ne güzel arkadaştırlar”(Nisa 69).Bu ayetin nüzul sebebi hakkında kısa bir anekdot aktarmak istiyorum. Hz. Aişe validemiz naklediyor: Bir gün bir sahabi (Sevban ) Rasûlullah(sa)’ın yanına geliyor ve diyor ki Ya Rasûlullah! Ben seni kendi nefsimden de, çoluk çocuğumdan da çok seviyorum. Seni özlüyorum. Sana geliyorum. Tekrar özlüyorum, tekrar sana geliyorum. Benim aklıma bir şey geldi. Sen de vefat edeceksin , ben de. Sen cennete gidersin. Ama ben ne olacağımı bilmiyorum. Velev ki cennete gitsem bile bizim makamlarımız çok farklı olur, ben yine seni özlerim. Rasûlullah (as) hiç bir şey söylemiyor . Ne söyleyebilir ki …? Sahabi üzülerek ordan ayrılırken Rabbimiz Nisa 69 ayetini bir müjde olarak gönderiyor
(Bkz .Eshâb- Kirâm, Sevban) . Şu sahabenin samimiyetini görüyor musunuz ! İşte bu samimiyet ve özlem bu ayetin inzaline vesile oluyor ( Şüphesiz Rabbimiz en doğrusunu bilir ) . Allah(cc) ondan razı olsun. Cenneti garanti ettiğini zanneden ve başkalarına da garanti veren kişilere duyurulur! Cennet ucuz değil (Bkz.Bakara 214).
Ve dua şu şekilde sonlanıyor: Gazaba uğrayanların ve sapmışların yoluna değil.
Biz de bütün kalbimizle Rabbimizin bize öğrettiği bu duaya amin diyoruz. Amin Amin Amin…
Selâm ve muhabbetle,
Ekrem Öztürk
