30 Eyl 26 - Çar 9:35:am
Koyu Açık

Blog Post

Fikir Yorum > 2026 > Eylül

Muhammed Abduh’un, Lord Cromer ve İngiliz Yönetimiyle Yakınlaşması

Muhammed Abduh’un (1849-1905) İngiliz yönetimiyle ilişkisi, İslâm modernleşmesi tarihinin en tartışmalı konularından biridir. Abduh’u başından itibaren İngilizlerin veya sömürge yönetiminin bilinçli bir adamı olarak göstermek, hayatının özellikle 1880’lerdeki dönemini açıklamakta yetersiz kalır. Buna karşılık, hayatının son döneminde Lord Cromer yönetimiyle kurduğu yakın ilişkiyi, İngilizlerin reform politikalarındaki rolünü ve bazı idarî ve hukukî düzenlemelerde ortaya çıkan […]

Devamı

Bir Hadis: Helal Kazanç

“Helal olan şeyler belli, haram olan şeyler de bellidir. Bu ikisi arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli hususlar vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve ırzını korumuş olur.” — (Buhârî, Büyû’, 2; Müslim, Müsâkat, 107) İslam iktisat ahlakının en temel kaidelerinden biri olan bu hadis-i şerif, sadece bireysel ibadet hayatını değil, Müslümanın iktisadi davranışlarını ve servet […]

Devamı

Wilfrid Scawen Blunt ile Cemaleddin Efgani ilişkisi

Wilfrid Scawen Blunt (1840-1922) ile Cemaleddin Efgani (1838-1897) arasındaki ilişki, 19. yüzyılın sonlarında İngiliz siyaseti ile İslam dünyasındaki siyasî ve fikrî hareketlerin kesiştiği en önemli örneklerden biridir. Ancak Blunt’ı yalnızca “İngiliz emperyalizmine karşı çıkan anti-sömürgeci bir aristokrat” veya aksine “İngilizlerin gizli ajanı” şeklinde tanımlamak onun siyasî konumunu tam olarak açıklamaz. Blunt,  İngiliz aristokrasisi, parlamento, diplomasi […]

Devamı

20. Yüzyıl İslami Hareketlerde Bir Kırılma Noktası: Seyyid Kutub ve Mirası -2-

3. Tarihsel Seleflerden Farkı: Kriz Tanımındaki Dönüşüm Seyyid Kutub’un düşüncesini Klasik Selefi geleneğinden ve 19. yüzyıl modernistlerinden ayıran temel unsur, krizin mahiyetine getirdiği ontolojik tanımdır. İbn Teymiyye (1263–1328) ve klasik çizgi, temel sorunu toplumda baş gösteren bid’at, hurafe ve akidevi bozulmalarda görmüş; çözümü fıkhi düzlemde tevhidi ameli ve akidevi olarak düzeltmekte aramıştır. Cemaleddin Afgani (1838–1897) […]

Devamı

20. Yüzyıl İslami Hareketlerde Bir Kırılma Noktası: Seyyid Kutub ve Mirası -1-

20. yüzyıl İslami düşüncesi incelendiğinde, sistem içi reformist çizgiden ilkesel ve köktenci bir hatta geçişin en somut simgesi Seyyid Kutub’dur. Bir edebiyat eleştirmeni ve eğitimci olarak başladığı entelektüel yolculuğunu sistem eleştirmeni ve adanmış bir müslüman olarak tamamlayan Kutub, geliştirdiği akidevi-politik söylemle İslami düşünceye yepyeni bir dil kazandırmıştır. Bu çalışma; Kutub’un toplumsal ve siyasal etkisinin kökenlerini, […]

Devamı

Yazışmalardan: Osmanlıda ABD Okulları & Muhalefet

1900’lere gelindiğinde İstanbul ve Anadolu’daki 400’ün üzerindeki Amerikan Okulunda okuyan çocuk sayısı 17.500’ü bulmuştu Aynı tarihte İmparatorluğun genelindeki sultani (orta okul ve liseye hazırlık) ve idadi (lise) okullarında okuyan OSMANLI öğrencisi bu rakamın yarısı yani sadece 6800’dü Amerikan misyonerlik okulları Antep, Arapkir, Tokat, Kayseri, Halep, Maraş, Sivas, Harput, Urfa, Antakya, İzmit, Musul, Diyarbakır, Mardin, Bitlis, […]

Devamı

Farkı Fark Etmek: İmanda Pazarlık Olmaz

İman o kadar kıymetli bir şeydir ki inanan için onun alternatifi yoktur. Dolayısıyla pazarlık konusu olamayacağı gibi pazarlığın olduğu yerde de iman olmaz. Esasen imanı genel anlamda ifade edersek keşfedilmemiş bir hazineye benzer. Onu keşfedemeyenler ona düşman olurlar. Onu keşfedip de kalbin ameline dönüştürenler ise onun uğrunda canlarını vermekten çekinmezler. Kaldı ki iman etmek demek […]

Devamı

Küll ve Cüz: Bütün İle Parçanın Bin Yıllık Hikayesi

“Küll” deyince bugün aklımıza “bütün” kelimesi gelir. Arapça küll (كُلّ) gerçekten de “bütün, hepsi, tamamı, her” anlamlarına gelir. Bunun karşısında cüz (جُزء) vardır; cüz, bir şeyin parçası veya bölümüdür. İlk bakışta sıradan görünen bu iki kelime, İslâm düşüncesinde zamanla çok daha geniş bir anlam kazandı. Çünkü “bütün nedir, parça nedir?” sorusu sadece bir dil sorusu […]

Devamı

İsrail’in Nüfus Mühendisliği: Romanya Yahudilerinin Nakli

Romanya coğrafyasındaki Yahudi varlığı, Antik Çağ’dan Doğu Avrupa’nın komünist rejimler dönemine ve İsrail Devleti’nin kuruluşuna kadar uzanan karmaşık bir toplumsal ve siyasal tarihe sahiptir. Bu tarih; dramatik bir mağduriyet söyleminin ötesinde, 19. ve 20. yüzyıl Doğu Avrupa’sında modernleşme, ulus-devlet inşası, kapitalist dönüşüm ve jeopolitik güç dengelerinin somut bir yansıması olarak incelenmelidir. Modernleşme ve Ulus-Devlet Sürecinde […]

Devamı

Muvâfakât Okumaları: BİRİNCİ NEV’İ ŞARİ’İN ŞERİAT’İN KONULMASINDAKİ KASDI : 2. Mesele

Şer’i hükümlerin ve toplumsal faydaların (maslahatlar) temelini oluşturan zorunlu ihtiyaçlar (zaruriyyat), ikincil ihtiyaçlar (haciyyat) ve güzelleştirici unsurlar (tahsiniyyat) şeklindeki üç ana mertebeyi açıkladıktan sonra, bu esasların kendi içindeki derinliğini kavramak gerekmektedir. Nitekim ilk meselede ele alınan bu üç ana kategori, sadece kendi temel yapılarından ibaret değildir; her bir mertebenin varlığını pekiştiren, koruyan ve işlevini en […]

Devamı