Toplumsal yapı katmanlarını ekonomik temelde sınıflarsak, ekonominin gelir-harcamadan fazla şey ifade ettiğini görebiliriz.
Sınıfların, sınıfsal değerleri, davranış kodları olur. Orta sınıfı iyi kazanan, tasarruf yapabilen, geleceği planlayan sınıf olarak görenlere.
Şu anda türkiye’de orta sınıfın düştüğü durumu izah ederken, ağır psikolojik tahribata uğradığını gözlemliyoruz
Orta sınıfa mensup olanlar kendini hâlâ orta sınıf sanır ama orta sınıf davranışı üretemez.
Ev alamaz, birikim yapamaz, emeklilik planlayamaz, çocuğu için uzun vadeli güvenlik hesabı kuramaz.
Türkiye’de alt sınıfların biriktirecek “parası” kalmadıysa, orta sınıfların da biriktirecek “nedeni” kalmıyor.
Mesele sadece para koymak değil, koyulan paranın insan hayatında bir sıçrama üretmemesi.
Tasarrufun psikolojik motoru hedeftir. Hedef görünmezse disiplin de söner.
Bizim cenah sınıfsal okuma yapmaz ama orta sınıfın değer ürettiğini söyler.
Orta sınıf, üst ve alt sınıfın ortası ya, burdan hareket eder.
Bizim alimlerin neredeyse hepsi, toplumsal sınıflar/meslekler arası geçişi iyi görmez. Bozulma sebebi görür geçişi.
Asker kendi mesleğini yapmalı başka işe kalkışmamalı der mesela: Esnafı, çiftçiyi de böyle görür. Alim zümreyi de!..
Bu yunan filozoflarının görüşü de aynı zamanda.
Ben farklı düşünüyorum ve yeri geldikçe burda değinirim.
“İleri gelenler” bahsi içinde anlıyorum meseleyi. Bunları elit olarak görüyorum. Avrupa’nın eski aristokratları, ruhban sınıfı gibi..
Bizim tarihte elit kim?
Kana-soya dayalı hanedanlığı geçelim, bunlar doğuştan imtiyazlı ama elit değiller. Aralarında elitler çıkmış ama sıradanları daha çok.
Bizde aristokrat geçmişi yok. Çünkü mülkiyeti ve siyasi özerkliği olan sınıf yok. Mülkiyette siyasette devletin tekelinde.
Ruhban sınıfta yok. Çünkü batıdaki ruhban, devletin dışında örgütlü özerk bir yapının mensubu..
Şimdi bu iki elit sınıfı eleştirebiliriz, nitekim bunların rakibi burjuva sınıfı ve üniversiteliler bize hep bunların kötü olduğunu öğretti. Sadece karaladı.
Neyse, bizde o iki sınıfın karşıtı yok, olmamış.
Biz de her şey devlet olagelmiş. İster hanedanlık olsun, ister devlet, aynı. İkisi de tek otorite: hem siyasette, hem dinde.. ama ekonomi de değil.. ama sanayileşmeyle beraber ekonomide de otoriteyi ele almış.
Ne kaldı geriye? Siyasette elit yok, dinde elit yok, ekonomide elit yok.
Ne kaldı geriye? Hiç bir şey.
Bu durumda bizde elit çıkar mı? Çıkmaz.
O zaman değer üreten, tarihi yorumlayan, günü anlamlandıran, geleceği kuran sadece devlettir.
Yani ve özetle yandı gülüm keten helva! Burdan Ebu Bekirler, Ömerler, Aliler çıkmaz. Çıkamaz.
Emeviler siyasete el koyduğunda, ekonomiyi de belirler hale geldiler.
Bunların tek açığı dini bilgiden yoksunluktu. Bunun için hukukçulara boyun eğdiler..
Ve bizim alim dediğimiz ehl-i sünnet uleması, burdan hareketle elit oldu.
Devran alimle sultan arasında çatışma-uzlaşmayla sürdü ama bir dönem geldi devlet alimi memuru yaptı..
İşte bi o gün bu gündür devletin Müslümanıyız!
O gün ne zaman başladı? Bu işe kafa yoranlara göre Fatihle.. Fatih sadece beyliği devlet yapmadı, dini de kontrolü altına aldı..
Bu konu çoğunuza önemsiz gelebilir ama değil. Çok önemlidir..
Bizden Bilaller Ammarlar çıkar ama Ömer’ler çıkmaz. Çünkü siyasi ve toplumsal yapı çıkartmaz.
Onun için biz daha çoookkk “Şii Sünni, chp-akp, Kürt Türk, Arap-acem” kavgası yapar,
birbirimize kılıç çekeriz. Ölenimiz de öldürenimizde tekbir getirir.
Ama bir İsrail çıkar hepimizi hizaya sokar ve biz bunu anlamayız.
Bu anlatılan şeylerden “Müslümanlık özel insanların dinidir” yargısı çıkmaz. Böyle de anlaşılmamalı.
Her insan müslüman olabilir. Şirk koşmaz, harama helale dikkat eder, ahlak hukuk adalette titizlik gösterirse cennete de gidebilir.
Bizim konuştuğumuz şey ferdi tutumla ilgili değil, fertleri de etkileyen toplumsal yapıyla ilgili..
