İkinci Mesele: Butlan (Batıl) Butlan (batıl olma), fıkıh usulünde “sıhhat” (geçerlilik) kavramının zıddıdır. Butlanın dünyevi ve uhrevi (ahiret) olmak üzere iki temel manası vardır: a) İşlenilen Amel Üzerine Dünyada Neticelerinin Terettüp Etmemesi Bu boyutta bir amelin batıl olması, o amelin dünyadaki hukuki ve dini sonuçlarını doğurmaması, yani geçersiz sayılması demektir. İbadetler ve muamelat (hukuki/ticari işlemler) […]

Vaz’î hükümlerin dördüncü türü sıhhat (geçerlilik) ve butlandır (geçersizlik). Bu konu da üç mesele halinde ele alınacaktır: Birinci Mesele : Sıhhatin Anlamı “Sıhhat” sözcüğü iki anlamda kullanılır: a) Yapılan bir işin (amelin) sonuçlarının dünyada doğması anlamında: Mesela ibadetler hakkında “sahihtir (geçerlidir)” dediğimizde bu; “o ibadet yeterlidir, kişinin borcunu ve sorumluluğunu ortadan kaldırıcı niteliktedir, kaza edilmesi […]

 Hatırlatma Fıkıh usulünde şer’i hükümler; bir şeyin yapılmasını veya yapılmamasını isteyen teklifî hükümler ile bir durumun varlığını başka bir duruma bağlayan vaz’î hükümler (sebep, şart, mani) olmak üzere ikiye ayrılır. Önceki bölümlerde, bir hükmün gerçekleşmesi için gerekli olan “şart” unsurunu ve şartlar üzerinden yapılan hilelerin hükmü nasıl etkilediğini incelemiştik. Bu bölümde ise vaz’î hükümlerin üçüncü […]

Şer’î hükümlerin   şart konusu, şartın tanımı yapılarak, onun mevcudiyetiyle hükmün varlığının değil, yokluğuyla hükmün yokluğunun kesinleştiği; ardından şartın hükmün sebebinden farkı; şartların kaynağı bakımından yapılan ayrımda, Şâri’ tarafından belirlenen şer’î şartlar ile mükellefin iradesiyle oluşturduğu ce’lî (kişi iradesiyle oluşan) şartlar arasındaki mahiyet farkları ele alındı. Şartın hem aklen hem de şer’an mümkün olması ve meşrut (şarta bağlanan şey) ile arasında makul bir […]

Şer’î hükümlerin ayrılmaz bir parçası olan şart konusu, Altıncı Mesele’ye gelene dek şu temel eksenlerde şekillenmiştir: İlk olarak şartın tanımı yapılarak, onun mevcudiyetiyle hükmün varlığının değil, yokluğuyla hükmün yokluğunun kesinleştiği vurgulanmış; ardından şartın hükmün sebebinden farkı ortaya konulmuştur. Şartların kaynağı bakımından yapılan ayrımda, Şâri’ tarafından belirlenen şer’î şartlar ile mükellefin iradesiyle oluşturduğu ce’lî (kişi iradesiyle […]