“Bize Muhammed b. el-Alâ aktardı, bize Ebû Üsâme, Bureyd b. Abdillâh’tan, o dedesi Ebû Burde’den, o da Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’den (r.a.) rivayet ettiğine göre Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: ‘İyi arkadaş ile kötü arkadaşın misali, misk satan (veya taşıyan) kimse ile demirci körüğü üfleyen kimsedir. Misk satan kimse ya sana ikram eder ya sen ondan […]
Muhammed Abduh’un (1849-1905) İngiliz yönetimiyle ilişkisi, İslâm modernleşmesi tarihinin en tartışmalı konularından biridir. Abduh’u başından itibaren İngilizlerin veya sömürge yönetiminin bilinçli bir adamı olarak göstermek, hayatının özellikle 1880’lerdeki dönemini açıklamakta yetersiz kalır. Buna karşılık, hayatının son döneminde Lord Cromer yönetimiyle kurduğu yakın ilişkiyi, İngilizlerin reform politikalarındaki rolünü ve bazı idarî ve hukukî düzenlemelerde ortaya çıkan […]
“Helal olan şeyler belli, haram olan şeyler de bellidir. Bu ikisi arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli hususlar vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve ırzını korumuş olur.” — (Buhârî, Büyû’, 2; Müslim, Müsâkat, 107) İslam iktisat ahlakının en temel kaidelerinden biri olan bu hadis-i şerif, sadece bireysel ibadet hayatını değil, Müslümanın iktisadi davranışlarını ve servet […]
Wilfrid Scawen Blunt (1840-1922) ile Cemaleddin Efgani (1838-1897) arasındaki ilişki, 19. yüzyılın sonlarında İngiliz siyaseti ile İslam dünyasındaki siyasî ve fikrî hareketlerin kesiştiği en önemli örneklerden biridir. Ancak Blunt’ı yalnızca “İngiliz emperyalizmine karşı çıkan anti-sömürgeci bir aristokrat” veya aksine “İngilizlerin gizli ajanı” şeklinde tanımlamak onun siyasî konumunu tam olarak açıklamaz. Blunt, İngiliz aristokrasisi, parlamento, diplomasi […]
“Küll” deyince bugün aklımıza “bütün” kelimesi gelir. Arapça küll (كُلّ) gerçekten de “bütün, hepsi, tamamı, her” anlamlarına gelir. Bunun karşısında cüz (جُزء) vardır; cüz, bir şeyin parçası veya bölümüdür. İlk bakışta sıradan görünen bu iki kelime, İslâm düşüncesinde zamanla çok daha geniş bir anlam kazandı. Çünkü “bütün nedir, parça nedir?” sorusu sadece bir dil sorusu […]
Romanya coğrafyasındaki Yahudi varlığı, Antik Çağ’dan Doğu Avrupa’nın komünist rejimler dönemine ve İsrail Devleti’nin kuruluşuna kadar uzanan karmaşık bir toplumsal ve siyasal tarihe sahiptir. Bu tarih; dramatik bir mağduriyet söyleminin ötesinde, 19. ve 20. yüzyıl Doğu Avrupa’sında modernleşme, ulus-devlet inşası, kapitalist dönüşüm ve jeopolitik güç dengelerinin somut bir yansıması olarak incelenmelidir. Modernleşme ve Ulus-Devlet Sürecinde […]
Arapça جُزْء (cüzʾ) kelimesi, “parça, bölüm, kısım, pay, hisse” anlamları etrafında şekillenen ve Arapça ile İslâmî ilimler terminolojisinde son derece geniş bir kullanım alanı kazanmış bir kelimedir. Türkçedeki cüz, cüzî, ecza, cüzdan gibi kelimeler de bu tarihsel ve kültürel dolaşımın izlerini taşır. Kelimenin Arapçadaki temel anlamı Cüzʾ (جُزْء) kelimesinin son harfi hemze (ء) olduğundan, kökü […]
Bir Hadis: “Çalışmak ibadettir” Modern dünyanın inşa ettiği çalışma kültürü, kişiyi üretim çarklarının sadık bir dişlisi haline getirmek için emeğe kutsiyet atfeden devasa bir ideolojik mekanizmaya dayanır. Sanayi Devrimi’yle birlikte şahlanan burjuvazi, kitleleri fabrikalara kapatmak ve uzun çalışma saatlerine razı etmek için yalnızca fiziki zorbalığa değil, zihinsel bir ikna sürecine de ihtiyaç duydu. İşte bu […]
İsrail Devleti’nin 1948’deki kuruluşu, Filistin toprakları üzerinde bir “Yahudi çoğunluğu” oluşturma zorunluluğuna dayanıyordu. Siyonist ideoloji, devletsiz geçen yüzyılların ardından jeopolitik varlığını sürdürebilmek için kitlesel göçü (Aliyah) temel bir ulusal güvenlik doktrini olarak benimsemiştir. Bu doğrultuda İsrail, dünyadaki tüm Yahudi topluluklarını toplamak amacıyla askeri ve istihbari nitelikli nüfus aktarma operasyonları düzenlemiştir. Irak Yahudilerinin tahliyesini kapsayan Ezra […]
A History of Modern Yemen (Modern Yemen Tarihi) Paul Dresch’in A History of Modern Yemen (Modern Yemen Tarihi) isimli eseri Türkçe çevirisi henüz yapılmamıştır. Bu yazıda kitabın genel bir özeti ve değerlendirmesi konu edilmiştir 19. yüzyılın sonlarından 2000’li yılların başına kadar Yemen’in geçirdiği siyasi, toplumsal, idari ve ekonomik dönüşümleri kapsamlı bir biçimde ele alan temel […]
FikirYorum
