Amin Maalouf’un Doğudan Uzakta isimli romanında şöyle bir cümle var: “Bir dinleri olduğu için ahlaka ihtiyaçları kalmamış gibi davranıyorlar.” Cümlenin önünde şöyle ifade var: “Dini her işe karıştırıyorlar ve ona hizmet ettiklerini sanırken, aslında kendi ihtirasları veya kendi delice hevesleri için dini kullanıyorlar. Ahlakın yerine dini geçiren insanların sayısı durmadan artıyor. Sana caiz olandan ve […]
İslâmî düşünce geleneklerinin, metin kavrayışlarının ve epistemolojik tartışmaların merkezinde yer alan te’vil, lafzın zâhirî (açık/görünen) manasından öteye geçerek onun nihai amacına, aslına ve kastedilen deruni anlamına ulaşma çabasını ifade eden anahtar bir kavramdır. 1. Etimoloji ve Köken Bilgisi Kelimenin Kök Yapısı Te’vil kelimesi, Sami dil ailesine ait ” “ا-و-ل(a-v-l) kökünden türemiştir. Arapça gramerinde Tef’îl babında […]
RAND Corporation 2003 yılında bir rapor yayınladı:Raporda ABD’nin hangi İslam türlerini üretmesi gerektiğinin tespiti yapılıyordu. Rapor hedefini en başında özetlemişti:“İslam Muazzam bir sosyal ve siyasi etkisi olan önemli bir din. Bir dizi ideolojiye ve siyasi eyleme ilham verebiliyor. Bunların bazısı küresel istikrar için tehlikelidir (Küresel istikrar dediğinin ABD ve müttefiklerinin dünyayı sömürdükleri düzenin devamı olduğunu […]
Şâtıbî, temel ilkeleri (asıl / zarûriyyât) incelediği önceki iki meselede; şer’î hükümlerin insan maslahatını koruma amacını ve bu maslahatların derecelerini ortaya koymuştu. 1. Mesele’de temel ilkelerin mahiyetini, 2. Mesele’de ise bu temel ilkelere bağlı olan tamamlayıcı unsurların (mükemmilât / tekmilî maslahatlar) aslın değerini artırmak ve onu korumak için var olduğunu açıklamıştı. 3. Mesele ise bu […]
Muhammed Abduh’un (1849-1905) İngiliz yönetimiyle ilişkisi, İslâm modernleşmesi tarihinin en tartışmalı konularından biridir. Abduh’u başından itibaren İngilizlerin veya sömürge yönetiminin bilinçli bir adamı olarak göstermek, hayatının özellikle 1880’lerdeki dönemini açıklamakta yetersiz kalır. Buna karşılık, hayatının son döneminde Lord Cromer yönetimiyle kurduğu yakın ilişkiyi, İngilizlerin reform politikalarındaki rolünü ve bazı idarî ve hukukî düzenlemelerde ortaya çıkan […]
“Helal olan şeyler belli, haram olan şeyler de bellidir. Bu ikisi arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli hususlar vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve ırzını korumuş olur.” — (Buhârî, Büyû’, 2; Müslim, Müsâkat, 107) İslam iktisat ahlakının en temel kaidelerinden biri olan bu hadis-i şerif, sadece bireysel ibadet hayatını değil, Müslümanın iktisadi davranışlarını ve servet […]
Wilfrid Scawen Blunt (1840-1922) ile Cemaleddin Efgani (1838-1897) arasındaki ilişki, 19. yüzyılın sonlarında İngiliz siyaseti ile İslam dünyasındaki siyasî ve fikrî hareketlerin kesiştiği en önemli örneklerden biridir. Ancak Blunt’ı yalnızca “İngiliz emperyalizmine karşı çıkan anti-sömürgeci bir aristokrat” veya aksine “İngilizlerin gizli ajanı” şeklinde tanımlamak onun siyasî konumunu tam olarak açıklamaz. Blunt, İngiliz aristokrasisi, parlamento, diplomasi […]
3. Tarihsel Seleflerden Farkı: Kriz Tanımındaki Dönüşüm Seyyid Kutub’un düşüncesini Klasik Selefi geleneğinden ve 19. yüzyıl modernistlerinden ayıran temel unsur, krizin mahiyetine getirdiği ontolojik tanımdır. İbn Teymiyye (1263–1328) ve klasik çizgi, temel sorunu toplumda baş gösteren bid’at, hurafe ve akidevi bozulmalarda görmüş; çözümü fıkhi düzlemde tevhidi ameli ve akidevi olarak düzeltmekte aramıştır. Cemaleddin Afgani (1838–1897) […]
20. yüzyıl İslami düşüncesi incelendiğinde, sistem içi reformist çizgiden ilkesel ve köktenci bir hatta geçişin en somut simgesi Seyyid Kutub’dur. Bir edebiyat eleştirmeni ve eğitimci olarak başladığı entelektüel yolculuğunu sistem eleştirmeni ve adanmış bir müslüman olarak tamamlayan Kutub, geliştirdiği akidevi-politik söylemle İslami düşünceye yepyeni bir dil kazandırmıştır. Bu çalışma; Kutub’un toplumsal ve siyasal etkisinin kökenlerini, […]
1900’lere gelindiğinde İstanbul ve Anadolu’daki 400’ün üzerindeki Amerikan Okulunda okuyan çocuk sayısı 17.500’ü bulmuştu Aynı tarihte İmparatorluğun genelindeki sultani (orta okul ve liseye hazırlık) ve idadi (lise) okullarında okuyan OSMANLI öğrencisi bu rakamın yarısı yani sadece 6800’dü Amerikan misyonerlik okulları Antep, Arapkir, Tokat, Kayseri, Halep, Maraş, Sivas, Harput, Urfa, Antakya, İzmit, Musul, Diyarbakır, Mardin, Bitlis, […]
Hüseyin Alan
Kusay Bilgin
Ahmet Hakan Çakıcı
FikirYorum
Hüseyin Pehlivan